Đại diện VIAC tham dự và chúc mừng Kỷ niệm 10 năm thành lập Câu lạc bộ Luật sư Thương mại Quốc tế Việt Nam (VBLC)

Chiều ngày 16/01/2025, tại TP. Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ Luật sư Thương mại Quốc tế Việt Nam (Vietnam Business Lawyers Club – VBLC) đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 10 năm thành lập, đánh dấu một thập kỷ hình thành, phát triển và khẳng định vai trò là diễn đàn nghề nghiệp uy tín của đội ngũ luật sư hành nghề. Tham dự và phát biểu tại sự kiện có GS. TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC); PGS. TS. Phạm Duy Nghĩa – Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIART), Trọng tài viên VIAC và các thành viên khác đến từ các ban chuyên môn và chi nhánh VIAC.

Buổi lễ có sự tham gia của hơn 50 đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức nghề nghiệp, cơ sở đào tạo luật và giới chuyên gia. Đại diện Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) có GS. TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch VIAC; PGS. TS. Phạm Duy Nghĩa – Viện trưởng, Viện Nghiên cứu và Đào tạo Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIART), Trọng tài viên VIAC cùng các thành viên khác đến từ các ban chuyên môn và chi nhánh VIAC.

Tại buổi lễ, GS. TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch VIAC đã có bài phát biểu chúc mừng VBLC. 

VBLC - Niềm tin và sự phát triển

Kính thưa ông Chủ tịch Trần Tuấn Phong CLB Luật sư Thương mại Việt Nam

Kính thưa các vị Lãnh đạo, thành viên CLB Luật sư Thương mại Việt Nam

Kính thưa toàn thể quý vị đại biểu.

Thay mặt VIAC xin được chúc mừng Câu lạc bộ Luật sư Việt Nam nhân dịp kết thúc một thập kỷ hình thành và phát triển. Chúc Câu Lạc bộ.

Nhìn lại chặng đường 10 năm phát triển của VBLC, VIAC thấy luôn thấy tự hào vì được đồng hành với đội ngũ luật sư tuyệt vời, tinh hoa của giới luật sư của đất nước. Đây không phải là những lời ca tụng xã giao mà là đánh giá của VIAC cũng như của những ai từng đồng hành với VBLC trên tất cả các lĩnh vực như tranh tụng tại tòa, tranh tụng trọng tài trong nước và quốc tế, góp ý xây dựng chính sách, pháp luật, hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp và cả các sáng kiến từ thiện vì cộng đồng.

Trước hết, VIAC và cá nhân tôi ngưỡng mộ VBLC vì CLB đã kết nối được trong hàng ngũ của mình những luật sư, trọng tài viên – luật sư xuất sắc. Tôi xin phép không liệt kê tên của các Luật sư này vì nhiều người trong số đó có mặt tại ở lễ kỷ niệm hôm nay. Chỉ muốn nhấn mạnh một điều, nhiều luật sư có mặt ở đây đã từng một hay nhiều lần được vinh danh là luật sư xuất sắc trong top 100 luật sư nổi tiếng nhất của khu vực Châu Á, Thái Bình dương. Xin chúc mừng VBLC.

Thứ hai, VBLC là tổ chức liên kết tự nguyện, điều hành không phải bằng kỷ luật hành chính song hoạt động của VBLC lại rất chuẩn mực, hiệu quả và bền vững. Điều đó có nghĩa là VBLC có một sự hòa đồng về khát vọng, về mục tiêu hướng tới những giá trị tốt đẹp của hệ thống pháp lý công bằng được dẫn dắt bởi nền khoa học pháp lý hiện đại. VBLC đã có nhiều hoạt động tưởng chừng đơn giản nhưng tràn đầy ý nghĩa. Tôi đã từng dự nhiều cuộc hội thảo, các phiên họp của các ban soạn thảo luật, nghị quyết, đặc biệt là trong thời gian gần đây liên quan đến IFC-HCM, IFC-ĐN và được nghe những thành viên CLB phát biểu. Tôi cảm thấy tự hào vì VIAC đang được hợp tác với VBCL trong sứ mệnh này, sự mệnh mà chúng ta không có nghĩa vụ pháp lý phải thực hiện song có trách nhiệm đạo đức, lý tưởng để theo đuổi vì sự phát triển của đất nước.

Thứ ba, chúng ta đã nghe báo cáo các thành tựu 10 năm hoạt động của VBLC. Tôi không dám đánh giá, so sánh song tôi thực sự ấn tượng trước những gì VBLC làm được khi không dựa vào bất cứ đồng vốn nào từ ngân sách, không sử dụng biên chế nhà nước. Ở khía cạnh này chúng tôi, VIAC rất hiểu giá trị của những thành tựu này của VBLC. Tôi không nói nhiều đến những thành tựu này vì đã có trong Báo cáo tổng kết 10 năm hoạt động của VBLC. Tôi chỉ muốn nhấn mạnh một cách ngắn gọn: Những thành tựu này hết sức thế ấn tượng.

Hiện tại, trong hệ thống pháp lý Việt Nam đang diễn ra sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo”. Tôi cho rằng đây là một cuộc cách mạng tư tưởng lớn trong các học thuyết của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và của nhân dân Việt Nam quản trị nhà nước, quản trị xã hội. Sự chuyển dịch mới này đã tạo ra nhiều thay đổi ngoạn mục trong hệ thống pháp lý của đất nước trong thời gian qua, đặc biệt trong năm năm gần đây. Sự thay chuyển đổi này trong hệ thống pháp lý không đơn thuần thể hiện trong việc việc sửa luật cũ, ban hành thêm luật mới. Quan trọng hơn là tất cả là sự chuyển dịch diễn ra trong các cơ chế thi hành pháp luật nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, mở ra không gian phát triển mới cho đất nước. Sửa luật, ban hành luật để cho có luật lệ thì dễ vì trong Kỷ nguyên số hóa, AI viết hay hơn các nhà soạn luật nếu chỉ soạn để mà có, để thực hiện xong kế hoạch. Điều cốt lõi nhất là làm sao tư duy phát triển toàn diện, bền vững thẩm thấu qua từng điều luật, từng lĩnh vực pháp luật và từ đó vừa ràng buộc, vừa kiến tạo cho các mọi chủ thể trong xã hội, đặc biệt là doanh nghiệp, tạo ra môi trường hoạt động đúng với quy luật thị trường. Thực tế cho thấy trước đây Đảng và Nhà nước ta có rất nhiều nghị quyết hay về kinh tế tư nhân, về thể chế kinh tế thị trường song doanh nghiệp tư nhân, kinh tế tư nhân vẫn bị kìm hãm, gặp hết khóa cơ, khóa điện tử này đến khóa điện tử, khóa cơ khác dù được hướng dẫn là chỉ cần vào một cửa. Việc Quốc hội khẩn trương sửa và ban hành mới 51 Luật trong kỳ họp cuối cùng vào tháng 12 vừa qua để thực hiện các nghị quyết lịch sử về sự phát triển đất nước trong Kỷ nguyên mới là minh chứng rõ ràng cho sự chuyển mình của hệ thống pháp lý. Nhiều quy định trong 51 Luật vừa ban hành thực sự đang tạo ra bước ngoặt phát triển. Ví dụ, các dự án trọng điểm quốc gia không còn là đặc ân riêng của doanh nghiệp, tập đoàn nhà nước. Các doanh nghiệp, tập đoàn tư nhân đang điểm đến của những dòng vốn ngân sách. Bước ngoặt này ít ai nghĩ đến chỉ vài năm trước đây.

Trong bối cảnh đó, luật sư, trọng tài viên chúng ta phải luôn ở vị thế sẵn sàng cho những cơ hội lẫn thách thức đến từ cuộc chuyển mình chiến lược. Tôi xin chia sẻ vài ý tưởng sau đây về hoạt động của VBLC và mối quan hệ hợp tác với VIAC.

Thứ nhất, CLB và VIAC cùng với đội ngũ của mình trong bối cảnh hiện tại cùng nhau giúp hệ thống pháp luật xử lý các điểm nghẽn pháp luật nói chung và pháp luật về cơ chế GQTC. Những quy định mới về giải quyết tranh chấp mà chúng ta đã góp phần nhỏ bé song rất có ý nghĩa để chúng được ban hành. Chúng ta cùng nhau giúp doanh nghiệp ngăn ngừa các rủi ro, bao gồm các rủi ro tranh chấp chứ không tìm cách tạo ra các tranh chấp chồng lên tranh chấp. Ví dụ, việc các luật sư tìm cách giúp các bên tranh chấp yêu cầu tòa án hủy phán quyết trọng tài chính là đang tìm kiếm tranh chấp mới từ tranh chấp cũ. Chúng ta có thể cùng nhau thực hiện nhiều hoạt động hợp tác để loại bỏ điểm nghẽn trong thi hành pháp luật nói chung và pháp luật về giải quyết tranh chấp nói riêng. Nghe thì mâu thuẫn như kiểu “tự bắn vào chân mình” song nếu tư duy sâu sẽ nhận biết được triết lý và sức mạnh thể chế của việc “không xui nguyên dục bị” thì hoàn toàn dễ hiểu bản chất đích thức và giá trị to lớn của tư duy và hành xử theo hướng này.

Thứ hai, VBLC và VIAC là hai thực thể có thể giúp cơ chế giải quyết tranh chấp của đất nước quốc tế hóa nhanh bằng các hoạt động thúc đẩy sự tham gia của luật sư thành viên trong các vụ kiện quốc tế. Ý tưởng này cũng chính là điều mà Nguyên Thủ tướng Singapo Lý Hiển Long nói với Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình trong buổi tiếp  ngày 12 tháng 1 năm 2026 tại Singapo. Hiện tại nhiều thành viên của VBLC đang ở tầm ngôi sao của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương song chúng ta hầu như chưa kết nối được cùng VIAC ở khía cạnh này. Chúng ta cần cùng nhau để quốc tế hóa cơ chế giải quyết tranh chấp trọng tài và ADR của Việt Nam. Chúng ta có thể làm được điều này vì đội ngũ luật sư Việt Nam với nhiều tinh hoa đang là thành viên của VBLC đủ sức làm điều này và có địa kinh tế, địa chính trị thuận lợi trong những năm tới. Việt Nam đang có GDP đứng thứ 25 trên 192 nền kinh tế trên thế giới và dự kiến nền kinh tế Việt Nam sẽ lọt vào top 20 của thế giới trong năm năm tới. Nền kinh tế đất nước đang quốc tế hóa nhanh thì cơ chế giải quyết tranh chấp trong hệ thống pháp lý cũng phải có sức cạnh tranh quốc tế tương xứng. Chúng ta không thể co mình lại trong các hoạt động thiếu tầm quốc tế và tự ti với chính mình. Cách đây hơn 10 năm, Chính phủ đã có chủ trương phát triển luật sư hội nhập. Điều này càng khẳng định thêm sứ mệnh quốc tế hóa VBLC cùng VIAC, cùng các Đoàn Luật sư, Liên đoàn Luật sư, Hội Luật gia Việt Nam cùng nhau thúc đẩy quốc tế hóa cơ chế giải quyết tranh chấp, ít nhất ở phương thức tài phán trọng tài, ADR.

Thứ ba, VIAC từ lâu coi giải quyết tranh chấp là khởi đầu của hoạt động đầu tư, kinh doanh. Để rủi ro, nhất là rủi ro pháp lý xảy ra thì chúng là nguy cơ rất lớn đối với doanh nghiệp, nhà đầu tư. Vì vậy, khi đầu tư một dự án, khi đấu thầu một công trình hay ký hợp đồng thương mại, doanh nghiệp phải tiên liệu những rủi ro và chuẩn bị giải pháp để xử lý khi chúng xảy ra. VIAC đang tìm mọi cách để làm cho doanh nghiệp, nhà đầu tư hiểu được điều này. Những gì mà VIAC làm theo hướng này là giúp DN, nhà đầu tư tránh được rủi ro. Còn khi tranh chấp xảy ra do những lý không thể tiên liệu, không thể kiểm soát do biến động của bối cảnh, nhất là sự thay đổi chính sách, pháp luật thì VIAC sẵn sàng cung cấp cho doanh nghiệp, nhà đầu tư cơ chế giải quyết tranh chấp công bằng, hiệu quả, nhanh chóng, phù hợp với chuẩn mực quốc tế. VIAC cung cấp dịch vụ này là điểm chốt cuối cùng. VIAC tin rằng trong những năm tới VBLC sẽ đồng hành cùng VIAC trong những hoạt động theo định hướng này.

Thứ tư, môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng hàm chứa đòi hỏi rất quan trọng là khi tranh chấp xảy ra, các bên tranh chấp phải được bình đẳng, không thể có công lý quyền lực, công lý tiền bạc hay công lý định kiến. Các cơ chế giải quyết tranh chấp hiện tại như tố tụng tư pháp, tố tụng hành chính cần phải hoàn thiện nhiều để hướng tới việc thỏa mãn đòi hỏi này. Với tài phán trọng tài ADR, liên quan đến đòi hỏi này, tôi muốn nhấn mạnh hơn vai trò của và sự tham gia của luật sư, trước hết là những tinh hoa đến từ VBLC và cộng đồng luật sư, luật gia và trọng tài viên trong cả nước. Những phương thức ADR, trước hết là tài phán trọng tài được biết đến với nhiều ưu điểm. Chúng ngày càng được ưa chuộng lựa chọn vì khả năng đảm bảo sự bình đẳng dễ dàng hơn dựa trên lựa chọn của chính các bên tranh chấp. Trong tài phán trọng tài hoặc các phương thức ADR, không gian tranh tụng không dựa vào “nhỏ” “to” về quy mô, quốc tịch hay hình thức sở hữu của các bên tranh chấp. Căn cứ quan trọng nhất cho thắng thua của các bên là họ đã thỏa thuận những gì và những thỏa thuận đó có trái với pháp luật, đạo đức xã hội hay không?. Triết lý ẩn mình đằng sau tài phán trọng tài, các phương thức ADR là không bên nào đúng tuyệt đối và không bên nào sai tuyệt đối. Tuy nhiên, vẫn tiềm ẩn các rủi ro công lý trong các vụ tranh chấp nếu luật sư dẫn dắt, thao túng quyền lựa chọn của các bên để đưa tài phán trọng tài lệch với bản chất của nó. VIAC mong muốn VBLC sẽ cùng trên con thuyền đưa tài phán trọng tài, ADR của Việt Nam ra biển lớn mà không lệch quỹ đạo vốn có của nó trong hệ thống pháp lý do với các chuẩn mực quốc tế.

Xin kính chúc quý vị sức khỏe, hạnh phúc và thành công trong năm Bính Ngọ.

Xin cảm ơn.

GS. TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phát biểu tại Buổi lễ

Tiếp nối, PGS. TS. Phạm Duy Nghĩa – Viện trưởng VIART, Trọng tài viên VIAC cũng nhấn mạnh rằng trong bối cảnh chuyển dịch mạnh mẽ của hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay, vai trò của đội ngũ luật sư và trọng tài viên ngày càng được khẳng định trong việc tháo gỡ các vướng mắc pháp lý và kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, bình đẳng. Theo đó, VIAC mong muốn tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với VBLC nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của các cơ chế giải quyết tranh chấp, thúc đẩy quá trình quốc tế hóa trọng tài và các phương thức ADR tại Việt Nam, qua đó tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế và đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp cũng như của đất nước trong giai đoạn mới.

PGS. TS. Phạm Duy Nghĩa – Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIART), Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phát biểu tại Buổi lễ

Nhân dịp này, VIAC trân trọng gửi tới Ban Chủ nhiệm cùng toàn thể hội viên VBLC lời chúc sức khỏe, thành công và tiếp tục gặt hái nhiều dấu ấn mới; tin tưởng rằng VBLC sẽ không ngừng lớn mạnh, phát huy vai trò tiên phong trong cộng đồng luật sư thương mại, đồng hành cùng VIAC vì sự phát triển của cơ chế giải quyết tranh chấp công bằng, hiệu quả và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

 Một số hình ảnh tại Buổi lễ kỷ niệm