Hội thảo quốc gia “Luật Xây dựng năm 2025 – Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý” ngày 09/01/2026 tại Hà Nội

Sáng ngày 09/01/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) và Trường Đại học Luật Hà Nội (HLU) đã tổ chức thành công Hội thảo quốc gia với chủ đề “Luật Xây dựng năm 2025 – Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý”.  

Hội thảo đã thu hút sự tham gia của hơn 300 người tham dự gồm các chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng và pháp lý, đại diện đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp, luật gia và luật sư tại Hà Nội và các địa phương lân cận. Qua đó, hội thảo đã cung cấp không gian trao đổi chuyên sâu về các điểm mới của Luật Xây dựng sửa đổi cũng như những thách thức nổi bật trong thực tiễn giao kết, thực hiện và quản trị rủi ro hợp đồng xây dựng.  

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) nhấn mạnh rằng Luật Xây dựng sửa đổi 2025 sẽ tạo nền tảng pháp lý quan trọng tháo gỡ các điểm nghẽn trong hoạt động đầu tư xây dựng. Trong những năm gần đây, các vụ việc xây dựng chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng số tranh chấp được giải quyết tại VIAC, phản ánh đặc thù rủi ro cao của lĩnh vực này, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của trọng tài thương mại như một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, linh hoạt và phù hợp với thông lệ quốc tế. Ngoài ra, VIAC cũng đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia pháp lý trong nhận diện, kiểm soát và phòng ngừa rủi ro pháp lý một cách hiệu quả. 

GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam phát biểu khai mạc

PGS. TS Tô Văn Hòa – Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, trong phát biểu khai mạc, đã nhấn mạnh rằng Luật Xây dựng 2025 giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh hoạt động đầu tư xây dựng, lĩnh vực tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế - xã hội và đời sống người dân. Theo đó, ông đánh giá cao vai trò của cơ sở đào tạo luật trong việc cùng quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật ở Việt Nam cũng như ý nghĩa của những diễn đàn khoa học chuyên sâu như Hội thảo trong việc kết nối giữa học thuật, chính sách và thực tiễn áp dụng pháp luật.  

PGS. TS Tô Văn Hòa  – Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội phát biểu khai mạc

Mở đầu hội thảo, ông  Bùi Văn Dưỡng – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng, đã có phần tham luận dẫn đề tập trung làm rõ các điểm mới trọng tâm của Luật Xây dựng năm 2025 và thông điệp xuyên suốt là hướng tới một khuôn khổ pháp lý tinh gọn hơn, minh bạch và hiệu quả hơn trong quản lý hoạt động đầu tư xây dựng.

Ông Dưỡng cho biết, các nội dung cải cách được chia thành ba nhóm lớn: (i) đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng; (ii) cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; và (iii) phân định rõ hơn trách nhiệm quản lý nhà nước với trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng. Tham luận không chỉ khái quát định hướng lập pháp mà còn gợi mở các vấn đề thực tiễn cần lưu ý khi triển khai, qua đó tạo “khung” tham chiếu quan trọng, đặt nền tảng cho các phiên thảo luận chuyên sâu tiếp theo của Hội thảo.

Ông  Bùi Văn Dưỡng – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng, Trọng tài viên VIAC trình bày dẫn đề

Nhìn nhận về các điểm mới của luật, các chuyên gia đều cho rằng luật chỉ thực sự đi vào cuộc sống nếu được phổ biến hiệu quả và có hướng dẫn áp dụng đồng bộ. Doanh nghiệp, nhà thầu và đội ngũ kỹ sư, luật sư cần nâng cao năng lực soạn thảo, đàm phán hợp đồng và quản trị rủi ro ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Việc giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm và trao quyền chủ động lớn hơn cho các chủ thể thị trường đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản trị hợp đồng, quản lý chi phí và lưu trữ chứng cứ pháp lý. Nếu các chủ thể không theo kịp yêu cầu này, rủi ro tranh chấp có thể không giảm mà còn gia tăng.

Phiên thảo luận đầu tiên về “Quản lý chi phí và thay đổi trong hợp đồng xây dựng” do Ông Trần Thế Nhân – Kỹ sư quản lý chi phí và hợp đồng chuyên nghiệp, Công Ty TNHH DLS Consultant, điều phối trực tiếp. Tham gia phiên có Ls. Lê Nết – Luật sư thành viên Công ty Luật LNT & Cộng sự, Trọng tài viên VIAC, Ông Hồ Ngọc Sơn – Phó Cục trưởng, Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng, Ông Vũ Quyết Thắng – Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Xây dựng. 

Toàn cảnh phiên 01 về “Quản lý chi phí và thay đổi trong hợp đồng xây dựng”

Quản lý chi phí và cơ chế xử lý thay đổi trong hợp đồng xây dựng – hai “điểm nóng” thường xuyên phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai dự án, đồng thời cũng là tiềm ẩn rủi ro dẫn đến phát sinh các tranh chấp về khối lượng, đơn giá, điều chỉnh phạm vi công việc, gia hạn tiến độ hay phân bổ rủi ro giữa các bên. Mở đầu phiên, TS.LS. Lê Nết – Công ty Luật LNT & Partners, Phó Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam, đã trình bày về vấn đề quản lý chi phí và xử lý thay đổi hợp đồng xây dựng, theo góc nhìn so sánh một số văn bản pháp luật xây dựng trong nước và Quyển Bạc (2017) do Liên đoàn các kỹ sư tư vấn quốc tế (FIDIC) ban hành. Ls. Nết cũng nhấn mạnh đặc thù của hợp đồng xây dựng là phải xử lý đồng thời “chi phí quá khứ” và “chi phí tương lai”. Nếu không có cơ chế rõ ràng ngay từ đầu, tranh chấp khi thanh toán và quyết toán là khó tránh khỏi.

Các chuyên gia cùng thảo luận tại Phiên 01

Để khắc phục những vấn đề trên, các chuyên gia nhận thấy nhu cầu cấp thiết phải hoàn thiện kỹ năng quản trị hợp đồng và kiểm soát chi phí ngay từ giai đoạn chuẩn bị và triển khai thực hiện hợp đồng. Ông Hồ Ngọc Sơn – Phó Cục trưởng, Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng, cho biết quản lý chi phí hiệu quả đòi hỏi chủ đầu tư và nhà thầu phải dự tính trước và chính xác dần trong quá trình thực hiện dự án, cũng như qua việc tham khảo các nguồn dữ liệu trong nước và quốc tế một cách hợp lý. Trên khía cạnh nghiên cứu, ông Vũ Quyết Thắng  nhận định cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về xây dựng để hỗ trợ các chủ thể quản lý dự án và kinh doanh trên thị trường xây dựng. Ông Thắng cũng lưu ý thêm, việc tham khảo dữ liệu giá trong nước và nước ngoài là cần thiết, nhưng chỉ có ý nghĩa khi đi kèm quy trình phân tích, quy đổi chặt chẽ theo thời gian và địa điểm. Nếu áp dụng máy móc, rủi ro pháp lý trong hậu kiểm là rất lớn.

Phiên thảo luận thứ hai với nội dung “Ngăn ngừa và Giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng – Bồi thường thiệt hại định trước và Các cơ chế giải quyết tranh chấp” do Ls. Vũ Ánh Dương – Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký VIAC điều phối trực tiếp. Tham gia phiên hai có Ông Nguyễn Bắc Thủy – Trưởng phòng Kinh tế và Hợp đồng Xây dựng, Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng, Ủy viên Ban chấp hành Hội pháp luật xây dựng Việt Nam, TS. Nguyễn Mai Linh – Phó trưởng bộ môn phụ trách, Bộ môn Pháp luật về Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế, Khoa Pháp luật quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, Ls. Đỗ Khôi Nguyên – Luật sư thành viên (Singapore và Việt Nam), Công ty Luật YKVN, Trọng tài viên VIAC, Ls. Nguyễn Phương Nam – Thành viên Trung tâm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ luật sư Hà Nội, Trưởng VPLS số 10.  

Toàn cảnh phiên 02 về  “Ngăn ngừa và Giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng – Bồi thường thiệt hại định trước và Các cơ chế giải quyết tranh chấp” 

Ở lĩnh vực giải quyết tranh chấp, Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 mở rộng không gian lựa chọn phương thức giải quyết, bao gồm hòa giải, trọng tài, tòa án và các thông lệ quốc tế. Đối với dự án đầu tư công và PPP, Luật ưu tiên sử dụng trọng tài trong nước và cho phép tính chi phí giải quyết tranh chấp vào tổng mức đầu tư, tạo cơ sở pháp lý cho một hoạt động gần như không thể tránh trong quá trình triển khai dự án. Ông Nguyễn Bắc Thủy – đại diện Bộ Xây dựng, nhấn mạnh, riêng đối với dự án đầu tư công và PPP, nếu lựa chọn trọng tài, Luật mới ưu tiên sử dụng trọng tài trong nước; đồng thời phương thức giải quyết tranh chấp do người quyết định đầu tư quyết định. Bên cạnh đó, chi phí xử lý tranh chấp được tính trong tổng mức đầu tư, tạo cơ sở pháp lý cho một hoạt động khó tránh trong quá trình triển khai dự án.

Từ thực tiễn hành nghề, LS Nguyễn Phương Nam – Thành viên Trung tâm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ luật sư Đoàn Luật sư Hà Nội chỉ ra nhóm điều khoản thường phát sinh tranh chấp gồm: điều kiện thanh toán, quyết toán và thời hạn hoàn thành công việc. Hợp đồng càng cụ thể, càng giảm không gian tranh cãi; khi phát sinh vướng mắc cần ưu tiên thương lượng, tập trung “khắc phục lỗi” thay vì đổ lỗi; đồng thời nhấn mạnh vai trò của hồ sơ, bằng chứng và việc thiết kế tiến độ - thanh toán - năng lực thực hiện một cách đồng bộ; nếu không, tranh chấp rất dễ chuyển thành “lỗi hỗn hợp” khó phân định trách nhiệm.

Các chuyên gia cùng thảo luận tại Phiên 02

Ở góc nhìn thống kê và nguyên nhân tranh chấp, TS Nguyễn Mai Linh - Khoa Pháp luật quốc tế (Đại học Luật Hà Nội) cho rằng, tranh chấp hợp đồng xây dựng có tính phức tạp cao; muốn nhận diện và xử lý hiệu quả cần dựa trên số liệu, phân loại theo từng loại hợp đồng và bối cảnh. Theo tổng hợp các báo cáo quốc tế, hai nguyên nhân phổ biến nhất dẫn tới tranh chấp (kể cả hợp đồng có yếu tố nước ngoài) là chất lượng soạn thảo hợp đồng và việc các bên không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng.

Về bồi thường thiệt hại, Luật mới bổ sung phương thức “thiệt hại định trước”, bên cạnh bồi thường theo thiệt hại thực tế, nhằm giải quyết khó khăn định lượng thiệt hại trong thực tiễn. Theo đó, Ông Nguyễn Bắc Thủy và Ls. Đỗ Khôi Nguyên – Luật sư thành viên, Công ty Luật YKVN đã làm rõ cách thức áp dụng bồi thường thiệt hại trong bối cảnh pháp luật mới, giúp các bên có thể định lượng rủi ro ngay khi ký kết. Điều này giúp giảm thiểu việc phải chứng minh thiệt hại thực tế phức tạp  vốn là điểm nghẽn thường thấy trong các vụ tranh chấp xây dựng.

Toàn cảnh buổi hội thảo

Tại hội thảo, các đơn vị tổ chức cùng thống nhất rằng Luật Xây dựng năm 2025 là bước tiến tích cực trong cải cách thể chế, song để luật phát huy giá trị, cần tiếp tục nâng cao nhận thức, thúc đẩy văn hóa pháp lý và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro. Khi pháp luật trở thành công cụ phục vụ chứ không phải rào cản, ngành xây dựng mới thực sự có thể phát triển bền vững và đồng hành cùng sự tăng trưởng kinh tế – xã hội của đất nước.

Phát biểu tổng kế và bế mạc chương trình, Ông Nguyễn Nam Trung – Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam cũng lưu ý, luật mới tạo ra không gian pháp lý rộng mở nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với giới hành nghề, từ kỹ sư đến nhà quản lý. Việc hiểu đúng – áp dụng đúng – vận dụng linh hoạt các quy định mới là yếu tố quyết định hiệu quả triển khai luật trong thực tiễn đầu tư xây dựng.

Hội thảo đã góp phần hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, giới hành nghề và các chủ thể trong lĩnh vực xây dựng tiếp cận, hiểu đúng và vận dụng hiệu quả các quy định mới của Luật Xây dựng sửa đổi, đồng thời nâng cao nhận thức về phòng ngừa và quản trị rủi ro pháp lý trong quá trình đầu tư và thực hiện dự án. Bên cạnh đó, hội thảo còn đóng vai trò là diễn đàn trao đổi học thuật và thực tiễn, tạo điều kiện để các luật sư hành nghề và nhà nghiên cứu pháp luật phân tích, phản biện và đóng góp ý kiến đối với những quy định mới, qua đó cung cấp thêm cơ sở thực tiễn quan trọng phục vụ quá trình xây dựng và hoàn thiện các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Xây dựng 2025.