Hội thảo “Luật Xây dựng năm 2025 – Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý” ngày 17/01/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh

Sáng ngày 17/01/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) phối hợp cùng Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và Trường Đại học Bách khoa – ĐHQG TP.HCM đã tổ chức thành công Hội thảo “Luật Xây dựng năm 2025 – Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý”.  

Đây là sự kiện tiếp nối với Hội thảo Quốc gia cùng chủ đề được triển khai tại Hà Nội vào ngày 09/01, thu hút sự tham gia của hơn 400 đại biểu gồm các chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng và pháp lý, đại diện đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp, luật gia và luật sư tại địa bàn TP. Hồ Chí Minh.  

Phát biểu khai mạc, PGS. TS. Phạm Trần Vũ – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TP. HCM, nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của ngành xây dựng, ví như "xương sống" của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn từ nay đến năm 2030. Trước yêu cầu phát triển hạ tầng đồng bộ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, PGS. TS. Phạm Trần Vũ khẳng định, việc thực thi Luật Xây dựng 2025 là yếu tố then chốt để thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đồng thời, vai trò của Hội thảo trong việc hiện thực hóa mô hình hợp tác chiến lược giữa “Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp” cũng được nhấn mạnh, tập trung cung cấp các giải pháp pháp lý thực tiễn và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động ứng phó với rủi ro trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe. 

PGS. TS. Phạm Trần Vũ - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TP. HCM
& Ông Nguyễn Nam Trung - Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN)

Đại diện đơn vị đồng tổ chức, Ông Nguyễn Nam Trung – Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) trong bài phát biểu khai mạc đã cho rằng, Luật Xây dựng năm 2025 đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động hành nghề trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là trong quản trị hợp đồng và phòng ngừa rủi ro pháp lý. Ông kỳ vọng Luật Xây dựng 2025 sẽ trở thành "luồng gió mới" cho ngành xây dựng, với tinh thần tinh gọn và đồng bộ hóa với hệ thống pháp luật hiện tại của Việt Nam, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Ông cũng chia sẻ rằng, SCLVN nói riêng và các tổ chức nghề nghiệp nói chung luôn nỗ lực trong việc hỗ trợ hội viên, doanh nghiệp và giới hành nghề tiếp cận, hiểu đúng và vận dụng hiệu quả các quy định mới của pháp luật. 

Mở đầu phiên thảo luận thứ nhất, Ông Bùi Văn Dưỡng – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng, Trọng tài viên VIAC, đã có tham luận dẫn đề tập trung phân tích những nội dung mới trọng tâm của Luật Xây dựng năm 2025. Ông Dưỡng cho biết, các nội dung cải cách được chia thành ba nhóm lớn: (i) đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng; (ii) cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; và (iii) phân định rõ hơn trách nhiệm quản lý nhà nước với trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng. Không dừng lại ở việc khái quát định hướng lập pháp, ông cũng gợi mở các vấn đề thực tiễn mà doanh nghiệp cần lưu ý khi thực thi, từ đó xác lập một "khung" tham chiếu chiến lược và đặt nền tảng quan trọng cho các phiên thảo luận chuyên sâu tiếp theo của Hội thảo. 

Ông Bùi Văn Dưỡng – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng, Trọng tài viên VIAC

Nhìn nhận về các điểm mới của Luật Xây dựng năm 2025, các chuyên gia tại Hội thảo đều khẳng định bộ luật này chỉ thực sự phát huy vai trò "dấu mốc quan trọng" nếu được phổ biến sâu rộng và có hướng dẫn vận dụng đồng bộ trong thực tiễn. Trước những thay đổi trọng tâm về tinh giản thủ tục và tăng cường trách nhiệm chủ thể, các doanh nghiệp, nhà thầu cùng đội ngũ luật sư, kỹ sư cần chủ động nâng cao năng lực soạn thảo, quản trị hợp đồng và kiểm soát rủi ro ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Việc đổi mới phương thức quản lý theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm và phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước đặt ra yêu cầu khắt khe hơn đối với năng lực quản lý chi phí, cũng như kỹ năng xử lý các biến động về phạm vi công việc. Nếu các chủ thể không kịp thời thích nghi với những quy định mới, rủi ro pháp lý và tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng có thể không giảm mà còn trở nên phức tạp hơn. 

Phiên thảo luận đầu tiên về “Quản lý chi phí và thay đổi trong hợp đồng xây dựng” do Ông Phạm Anh Tuấn – Phó Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) điều phối. Phiên thảo luận có sự tham gia của Ông Hồ Ngọc Sơn - Phó Cục trưởng, Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng; PGS.TS. Đỗ Tiến Sỹ – Giảng viên Bộ môn Thi công & Quản lý Xây dựng, Khoa Kỹ thuật Xây dựng, Trường Đại học Bách khoa – ĐHQG TP. HCM; và Ông Nguyễn Thành Long – Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Điều hành Công ty TNHH VinaQS. Phiên thảo luận tập trung tập trung làm rõ các vấn đề thực tiễn liên quan đến điều chỉnh giá, thay đổi phạm vi công việc, phân bổ rủi ro và trách nhiệm hợp đồng trong bối cảnh pháp luật mới.  

Các chuyên gia cùng thảo luận tại Phiên 01

Mở đầu Phiên, Ông Phạm Anh Tuấn – Phó Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) đặt vấn đề về tư tưởng đổi mới lớn nhất trong Luật Xây dựng 2025. Chia sẻ về vấn đề này, Ông Hồ Ngọc Sơn – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng đã chỉ rõ bước đột phá trong việc chuyển dịch từ nguyên tắc "tính đúng, tính đủ" sang phương châm "chi tiết hóa theo lộ trình". Theo đó, tổng mức đầu tư tại bước lập dự án sẽ được xác định khái quát và cụ thể hóa dần trong quá trình thực thi, cho phép áp dụng linh hoạt các công cụ như suất đầu tư hoặc tham chiếu giá từ các công trình tương tự quốc tế để tiệm cận thực tiễn thị trường. 

Tiếp nối phần trình bày của ông Sơn, Ông Nguyễn Thành Long – Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Điều hành Công ty TNHH VinaQS, đã chia sẻ quan sát từ một số mô hình quốc tế và đưa ra phân tích so sánh đối chiếu giữa các mô hình quản lý của Mỹ, Nhật và Trung Quốc. Ông đề xuất ưu tiên sử dụng giá thị trường thực tế và nhấn mạnh vai trò của việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) về đơn giá nguyên vật liệu để giúp công tác quản lý chi phí trở nên linh hoạt hơn. 

Trên góc độ công nghệ và học thuật, PGS. TS. Đỗ Tiến Sỹ – Giảng viên Bộ môn Thi công & Quản lý Xây dựng, Khoa Kỹ thuật Xây dựng, Trường Đại học Bách khoa – ĐHQG TP. HCM, nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi số thông qua ứng dụng Mô hình thông tin công trình (BIM). Ông khẳng định việc kết hợp BIM với các công nghệ như Drone sẽ tối ưu hóa công tác QS và rút ngắn tiến độ dự án. Đồng thời, hệ thống pháp luật Việt Nam cũng cần có độ "mở" hơn để công nhận các chi phí quản trị rủi ro và tư vấn pháp lý chuyên sâu theo thông lệ quốc tế, đảm bảo tính bền vững cho các dự án có yếu tố nước ngoài. 

Đại biểu đặt câu hỏi về vấn đề thảo luận tại Phiên 01

Bước sang phiên thảo luận thứ hai với nội dung “Ngăn ngừa và Giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng – Bồi thường thiệt hại định trước và Các cơ chế giải quyết tranh chấp” do LS. Nguyễn Mạnh Dũng – Giám đốc Công ty TNHH Phòng ADR Việt Nam, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIART) thuộc VIAC điều phối trực tiếp. Phiên thảo luận có sự tham gia của Ông Nguyễn Bắc Thủy - Trưởng phòng Kinh tế và Hợp đồng Xây dựng, Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng; LS. Nguyễn Trung Nam - Luật sư sáng lập Công ty Luật TNHH EPLegal, Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC) thuộc VIAC, Trọng tài viên VIAC; và LS. Tống Thị Thu Thảo - Ủy viên Ban Kiểm tra - Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN), Trưởng phòng Pháp lý – Quản lý Hợp đồng, Công ty xây dựng Ricons. Tham gia thảo luận tại Phiên 2, các chuyên gia trình bày về cơ chế bồi thường thiệt hại định trước cũng như đánh giá các cơ chế giải quyết tranh chấp xây dựng hiện nay. 

Với nhận định xây dựng là lĩnh vực có độ phức tạp rất cao, LS. Nguyễn Mạnh Dũng đặt vấn đề liên quan đến phạm vi áp dụng pháp luật trong thực tiễn. Theo đó, trong giải quyết tranh chấp xây dựng, việc xác định phạm vi áp dụng pháp luật là một trong những vấn đề gây nhiều lúng túng hiện nay, đặc biệt khi tranh chấp không chỉ chịu sự điều chỉnh của Luật Xây dựng mà còn có sự giao thoa với các luật liên quan khác. 

Các chuyên gia cùng thảo luận tại Phiên 02

Ông Nguyễn Bắc Thủy – Trưởng phòng Kinh tế và Hợp đồng Xây dựng, Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng, Bộ Xây dựng, cho biết, Khoản 2 Điều 4 Luật Xây dựng 2025 đã quy định rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật theo hướng ưu tiên Luật Xây dựng; trường hợp Luật Xây dựng chưa có quy định thì mới áp dụng Bộ luật Dân sự, Luật Đầu tư công, Luật PPP, qua đó loại trừ việc áp dụng Luật Thương mại nhằm tránh xung đột pháp luật, đặc biệt trong các vấn đề như mức phạt vi phạm. Ông Thuỷ cũng nhấn mạnh sự điều chỉnh trong quy định về phương thức giải quyết tranh chấp tại luật sử đổi; theo đó, Luật Xây dựng 2014 chỉ ghi nhận cơ chế DAB (Ban Phân xử Tranh chấp) và chủ yếu áp dụng cho các dự án có vốn nhà nước, trong khi Luật Xây dựng mới đã mở rộng theo hướng cho phép áp dụng linh hoạt các phương thức giải quyết theo thông lệ quốc tế. Điều này được đánh giá là đang tạo cơ sở pháp lý cho việc vận hành DB/DAB, hạn chế việc đưa tranh chấp ra Tòa án, đồng thời đáp ứng xu hướng đa dạng hóa các phương thức GQTC trong thực tiễn quốc tế. 

Từ thực tiễn hành nghề, LS. Tống Thị Thu Thảo - Ủy viên Ban Kiểm tra – Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN), Trưởng phòng Pháp lý – Quản lý Hợp đồng, Công ty xây dựng Ricon chỉ ra một số lỗi phổ biến của doanh nghiệp trong việc soạn thảo hợp đồng xây dựng, dẫn đến sự thiếu rõ ràng hoặc mâu thuẫn với các nội dung khác. Luật Xây dựng 2025 đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong kỹ thuật soạn thảo hợp đồng, đặc biệt là việc xác định rõ lộ trình giải quyết tranh chấp và thứ tự ưu tiên tài liệu để đảm bảo tính thực thi. Bà Thảo nhấn mạnh, việc xây dựng điều khoản giải quyết tranh chấp cần bám sát mục tiêu cụ thể của dự án, tránh áp dụng máy móc theo mẫu. Các điều khoản phải rõ ràng, chính xác về thuật ngữ, thiết kế quy trình giải quyết tranh chấp hợp lý, không chồng chéo, gắn với thời hạn và hậu quả pháp lý cụ thể. Bà cũng chia sẻ thêm về các mô hình xử lý tranh chấp theo thông lệ quốc tế, trong đó có cơ chế Ban xử lý tranh chấp (DAB/DAAB) theo FIDIC. Đây cũng là thủ tục tiền tố tụng bắt buộc theo FIDIC (Nguyên tắc số 6, Bộ các nguyên tắc vàng của FIDIC xuất bản năm 2019), trước khi một bên muốn đưa tranh chấp ra trọng tài. 

Đại biểu đặt câu hỏi về vấn đề thảo luận tại Phiên 02

Tiếp nối chia sẻ của Luật sư Thảo, TS. LS. Nguyễn Trung Nam – Luật sư sáng lập Công ty Luật EPLegal, Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC) thuộc VIAC, Trọng tài viên VIAC cho rằng Expert Determination (sự xác định của chuyên gia/quyết định của chuyên gia), cùng với các cơ chế DAB/DAAB, là những phương thức hiệu quả trong lĩnh vực xây dựng. Theo ông, nhiều tranh chấp về chậm thanh toán có thể kéo dài từ vài năm đến 5 năm, khiến nhà thầu, đặc biệt là các doanh nghiệp quy mô nhỏ, đối mặt với nguy cơ đứt gãy dòng tiền. Việc áp dụng DAB/DAAB cho phép tranh chấp được xử lý trong thời hạn nhất định, đi kèm cơ chế thanh toán tạm thời, qua đó duy trì hoạt động dự án và hạn chế rủi ro phá sản. Đặc biệt, DAAB, với trọng tâm là phòng ngừa tranh chấp, được đánh giá là hiệu quả hơn và đang ngày càng được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn quốc tế. 

Bàn luận sâu thêm về tranh chấp xây dựng, các chuyên gia cũng đồng tình rằng đánh giá thiệt hại là một trong những khâu khó khăn nhất. TS. LS. Nguyễn Trung Nam nhấn mạnh, bồi thường thiệt hại ấn định trước (Liquidated Damages – LD) là cơ chế đặc thù và phổ biến trong hợp đồng xây dựng, nhất là theo mẫu FIDIC. Trên cơ sở so sánh pháp luật, hệ thống thông luật không coi LD là điều khoản phạt, trong khi hệ thống dân luật tiếp cận linh hoạt hơn. Tại Việt Nam, Điều 86 Luật Xây dựng đã chính thức luật hóa cơ chế LD. Đây được đánh giá là bước tiến quan trọng, qua đó làm rõ cơ sở pháp lý cho các điều khoản bồi thường thiệt hại định trước trong hợp đồng xây dựng, giảm nguy cơ tranh cãi và vô hiệu hóa điều khoản khi phát sinh tranh chấp. 

Tại hội thảo, các chuyên gia chia sẻ quan điểm chung rằng Luật Xây dựng năm 2025 là một bước đột phá trong cải cách thể chế. Tuy nhiên, để các giá trị của luật được thực thi hiệu quả, việc nâng cao nhận thức và thúc đẩy văn hóa pháp lý là yêu cầu cấp thiết để hỗ trợ doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro. Khi các quy định pháp luật được vận dụng như một công cụ hỗ trợ thay vì rào cản, ngành xây dựng mới có thể phát triển bền vững, đóng góp trực tiếp vào sự tăng trưởng kinh tế – xã hội của đất nước. 

GS. TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

Phát biểu tổng kết và bế mạc, GS. TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), nhận định pháp luật chính là "điểm nghẽn của mọi điểm nghẽn"; do đó, việc hoàn thiện và ban hành Luật Xây dựng năm 2025 là bước đi tất yếu để khơi thông các nguồn lực phát triển đất nước. Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh các tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng ngày càng gia tăng, trọng tài thương mại là cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, linh hoạt và tiệm cận với thông lệ quốc tế, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các bên trong lĩnh vực xây dựng. 

Hội thảo đã góp phần hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp và giới hành nghề tiếp cận, vận dụng hiệu quả các quy định mới của Luật Xây dựng mới, đồng thời nâng cao nhận thức về quản trị rủi ro pháp lý trong quá trình đầu tư dự án. Đây cũng là diễn đàn trao đổi học thuật và thực tiễn quan trọng, tạo điều kiện cho các chuyên gia phân tích và phản biện các quy định mới. Những ý kiến đóng góp tại sự kiện chính là cơ sở thực tiễn giá trị để cơ quan quản lý hoàn thiện các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Xây dựng 2025 trong thời gian tới.