Thông điệp của Tổng Thư ký VIAC 2026

Kính thưa Quý vị,

Năm 2025 đánh dấu 32 năm hoạt động của VIAC trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp. Nhìn lại chặng đường vừa qua, đây là một năm của những quyết định bản lề và hành động chiến lược - thời điểm VIAC đồng thời thực hiện nhiều bước chuyển mình quan trọng, không chỉ trong hoạt động giải quyết tranh chấp mà còn trong các đóng góp tích cực vào tiến trình cải cách pháp luật tại Việt Nam.

Trong năm 2025, VIAC đã tiếp nhận và giải quyết 532 vụ tranh chấp mới, tiếp tục khẳng định sự tin tưởng ngày càng lớn của cộng đồng doanh nghiệp trong nước và quốc tế đối với VIAC với tư cách là một tổ chức giải quyết tranh chấp uy tín hàng đầu tại Việt Nam. Các tranh chấp trải rộng trên nhiều lĩnh vực như mua bán hàng hóa, xây dựng, bất động sản, tài chính, năng lượng v.v. đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực mới như thương mại điện tử và fintech – phản ánh sự năng động của nền kinh tế Việt Nam và vai trò ngày càng quan trọng của trọng tài trong đời sống thương mại. Đến nay, đã có 68 quốc gia và vùng lãnh thổ có doanh nghiệp tham gia giải quyết tranh chấp tại VIAC, khẳng định vị thế và uy tín quốc tế của VIAC.

Một trong những dấu ấn thể chế quan trọng nhất của VIAC trong năm 2025 là quá trình soạn thảo và lấy ý kiến đối với Quy tắc Tố tụng Trọng tài phiên bản 2026 để thay thế Quy tắc 2017.

Quy tắc năm 2017, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 3 năm 2017, đã hoàn thành sứ mệnh của mình sau gần một thập kỷ, với khoảng 2.000 vụ việc được giải quyết theo Quy tắc này. Tuy vậy, với 32 năm hoạt động trong lĩnh vực trọng tài, VIAC nhận thức rõ rằng các quy tắc tố tụng cần không ngừng được cập nhật để phù hợp với thực tiễn phát triển - và một trung tâm trọng tài hiện đại phải bảo đảm hệ thống quy tắc của mình đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của cộng đồng người dùng trọng tài.

Quá trình xây dựng Quy tắc 2026 diễn ra trong bối cảnh hội tụ của nhiều điều kiện thuận lợi. Trên bình diện quốc gia, Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ cải cách thể chế và pháp luật trong lĩnh vực thương mại, đầu tư theo các chuẩn mực quốc tế, đồng thời hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển hoạt động giải quyết tranh chấp quốc tế về khu vực châu Á. Ở cấp độ thị trường, lĩnh vực trọng tài tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển nhanh và chuyên nghiệp hơn, với nền tảng pháp lý và hạ tầng kỹ thuật ngày càng hoàn thiện, tạo điều kiện cho tố tụng trọng tài điện tử. Song song đó, cộng đồng những người hành nghề trong lĩnh vực này không ngừng lớn mạnh, đủ năng lực xử lý các tranh chấp phức tạp cả trong nước và quốc tế. Bản thân VIAC cũng đã tích lũy thêm gần một thập kỷ kinh nghiệm vận hành kể từ lần sửa đổi quy tắc trước.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tham vấn sâu rộng các chuyên gia, trọng tài viên và người hành nghề, dự thảo Quy tắc 2026 đã trải qua nhiều vòng rà soát, trao đổi và hoàn thiện. Phiên bản mới hướng tới mục tiêu nâng cao toàn diện chất lượng và hiệu quả của thủ tục tố tụng trọng tài tại VIAC.

Năm 2025 cũng ghi nhận sự hội tụ đáng chú ý của nhiều cải cách lập pháp và tư pháp, tạo nên bước tiến quan trọng trong việc củng cố khung pháp lý cho hoạt động trọng tài tại Việt Nam.

(i) Luật Đất đai 2024 đã làm rõ phạm vi giải quyết tranh chấp bằng trọng tài khi chính thức ghi nhận các tranh chấp thương mại liên quan đến đất đai có thể được giải quyết tại Trọng tài. Quy định này tháo gỡ những vướng mắc pháp lý tồn tại lâu nay, đồng thời thể hiện định hướng chính sách rõ ràng trong việc mở rộng các phương thức giải quyết tranh chấp dựa trên quyền tự do thỏa thuận của các bên.

(ii) Luật Xây dựng 2025 tiếp tục hoàn thiện cách tiếp cận khi tích hợp cơ chế giải quyết tranh chấp vào cấu trúc quản trị hợp đồng. Điều 86 thiết lập hệ thống nhiều tầng nấc gồm thương lượng, các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (ADR), trọng tài hoặc tòa án, đồng thời ghi nhận các cơ chế phổ biến trên thế giới như Ban tranh chấp, Ban phân xử tranh chấp theo thông lệ FIDIC. Đáng chú ý, luật thể hiện xu hướng ưu tiên sử dụng trọng tài trong nước đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách hoặc theo hình thức PPP và yêu cầu cần có sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyển đối với các phương thức giải quyết tranh chấp quốc tế – tương đồng với cách tiếp cận của nhiều nền tài phán trong khu vực.

(iii) Bên cạnh đó, Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 đã thực hiện cải cách quan trọng khi tập trung thẩm quyền xem xét yêu cầu hủy phán quyết trọng tài trong nước tại ba trung tâm lớn là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Việc tập trung này góp phần nâng cao tính nhất quán, khả năng dự đoán và chất lượng chuyên môn trong hoạt động giám sát tư pháp đối với trọng tài, đồng thời gửi đi thông điệp rõ ràng về cam kết xây dựng một môi trường trọng tài thân thiện và đáng tin cậy.

Tổng thể, những phát triển nêu trên phản ánh một định hướng chính sách nhất quán: Việt Nam đang từng bước xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái trọng tài, hướng tới trở thành một địa điểm giải quyết tranh chấp hấp dẫn trong khu vực, cả về phương diện pháp lý và thực tiễn. VIAC tự hào đã và sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào tiến trình này.

VIAC đang đứng trước một bước ngoặt mới

Trong bối cảnh thế giới năm 2025 đặc trưng bởi những biến động địa chính trị, gián đoạn thương mại và sự chuyển dịch công nghệ sâu rộng, nhu cầu về một cơ chế giải quyết tranh chấp trung lập, hiệu quả và có khả năng thi hành cao trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. VIAC cam kết tiếp tục đáp ứng yêu cầu đó thông qua việc không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực vận hành.

Với việc ra mắt Quy tắc Tố tụng trọng tài 2026 trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải 2026 (từ ngày 25 đến ngày 29 tháng 05 năm 2026), cùng với việc triển khai nền tảng số VIAC eCase và các cải cách pháp lý đang được thúc đẩy, sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới cho VIAC. Đây là thời điểm của những định hướng lớn, những bước đi mạnh mẽ và hành động quyết liệt.

Tôi trân trọng cảm ơn sự tin tưởng, đồng hành và những đóng góp quý báu của Quý Trọng tài viên, Hòa giải viên, đối tác, người sử dụng dịch vụ, cộng đồng pháp lý cùng toàn thể cán bộ, nhân viên VIAC trong suốt thời gian qua. Với niềm tin đó, VIAC hướng tới những chặng đường phát triển mới trong tương lai.

Trân trọng.

LS. VŨ ÁNH DƯƠNG

Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký VIAC

🔴 DẤU ẤN HOẠT ĐỘNG VIAC NĂM 2025